درباره ما   |  تماس   |  ارسال خبر   |  پیوندها  
  صفحه اصلی     اخبار     استان ها     اندیشه     چند رسانه ای  
شنبه، 31 شهریور 1397 - 23:11   
  روی خط روضه:  
- اندازه متن: + -  کد خبر: 18473صفحه نخست » مهمترین اخبارچهارشنبه، 21 شهریور 1397 - 11:01
شعری که امام رضا(علیه السلام)آن را کامل کرد/
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت
این قصیده‌ای است که اصلاً بساط بنی‌عبّاس را،فلسفه‌ی وجودی بنی‌عبّاس را زیرسؤال میبرد و آنها را محکوم میکند؛یعنی سیاسی محض است؛فقط این نیست که یک روضه‌خوانی و مرثیه‌خوانی محض باشد؛نه،مرثیه‌خوانی لازم است امّا همان کاری که در کنار مرثیه‌خوانی انجام میگرفته،مورد توجّه ائمّه است.
  

قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت به گزارش روضه نیوز ؛

شعر شیعی که قدمتی بس طولانی دارد سینه به سینه و نسل به نسل از شعراء و مرزبانان فرهنگ شیعه به یادگار مانده است. این آثار گرانبها علاوه بر ارزش ادبی و هنری، یادمان ارزشها و عقایدی است که حتی ادیبان و شاعران زمان، خود را پاسدار و حافظ این میراث دانسته و با تمام سختی ها و فشارها توانستند این میراث بشری را حفظ نمایند. این ادبیات که در برخی به عنوان ادبیات پایداری و پایبند نیز مرسوم است، جلوگاه تلاطم و جوشش روح معنوی و دینی زمان است. شعراء بعنوان جهاد گران فرهنگی و ملی سعی در دفاع و حمایت از ارزشهای اسلامی و شیعی می نمودند؛ چرا که انقلاب فرهنگی گاه بسی مؤثر تر و ارزشمندتر از جهاد و انقلاب بدنی است و تأثیر در فرهنگ جامعه نقش مؤثر تری در سازماندهی و فرماندهی جمعی دارد. شعر و ادبیات شیعه که بعد از قیام اباعبدالله الحسین (علیه السلام) رونق و جلوه ای خاص به خود گرفته است، چون موجی عظیم سعی در ویران نمودن کاخ ستمهایی است که بر اثر زیر پا گذاشتن کلام رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) برافراشته گردید، که فرمودند: إنی تارک فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی. و سیر حکومت طاغیان زمان چنان تجلی نمود که از این دو چیز گرانبها اثری در قلوب مسلمین بر جا نماند و هر حرکت و جرقه ای در مبدأ خویش خاموش گردید. احادیث رسول گرامی (صلی الله علیه و آله و سلم) ممنوع گشت و هیمه ظلم خاندان پاکش را نیز در برگرفت و علاوه بر قیامهای شیعه، فریاد ادیبان و شاعران حامی ولایت را در برداشت. این ادبیات، ادبیات پایداری است و هدف، استکبار ستیزی و دفاع از اهل بیت (علیهم السلام) است. ندا و فریاد رسائی است که بر فرهنگ جامعه مؤثر است و می تواند هیمه طاغوتیان را به لرزه اندازد. در این راه شعرای زیادی رشد و نمود پیدا کردند که برخی در محضر اهل بیت بودند و برخی بصورت آزاد و خارج از مرزهای علوی و شیعی فعالیت می کردند؛ از جلمه کسانی که بعنوان شاعر مکتبی و اهل بیت (علیهم السلام) معروف و مشهور است دعبل خزاعی شاعر مرثیه سرای زمان امام رضا (علیه السلام) می باشد. 

قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت

امروزه کمتر خطیب و مداحی است که مرثیه سرائی و مداحی دعبل، او را شیفته اشعارش نکرده و برخی از اشعار او را حفظ و قرائت نکرده باشد. این شاعر اهل بیت شاید تنها شاعری باشد که قدم به سزمین ایران نهاده و در محضر امام رضا (علیه السلام) مرثیه سرائی نموده است و سپس به شهرهای دیگر ایران از جمله قم سفر نموده و از نزدیک برای مردم ایران مداحی نموده است. به همین سبب از تمامی شعرای شیعه دعبل خزاعی بیشتر مورد عشق و محبت مداحان و علمای ایران قرار گرفته است. 
 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت قصیده جاویدان دعبل: 
این قصیده که به تائیه دعبل یا «مدارس آیات» مشهور است یکی از شاهکارهای شعری او می باشد که در محضر امام رضا (علیه السلام) قرائت نمود.
قصیده در مدح و منقبت و ستایش اهل بیت سروده شده و به ذکر مصائب آنان پرداخته است و موضوعاتی همچون ولایت و خلافت امام علی و فرزندان معصوم او، عشق به آل محمّد، بی‌وفایی و جفاکاری مردم نسبت به امام علی و خاندان آن حضرت بعد از رحلت پیامبر(ص) و در طول دو قرن اول اسلام، جنایت‌های بنی امیه و بنی عباس، حادثه دلخراش کربلا، قیام‌های علویان در برابر خلافت اموی و عباسی، برخی مسائل اعتقادی و تاریخی دیگر و… پیام اصلی قصیده مدارس آیات است. گویند: دعبل پس از خواندن این قصیده بر امام رضا آن را بر جامه‌ای نوشت و در آن احرام کرد و وصیت نمود آن را در کفنش بگذارند.
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت
 قاضی نورالله شوشتری در مجالس المؤمنین نیز احوال دعبل خزاعی را اورده و می گوید: دعبل قصیده مدارس آیات را به نظم در آورد و قصد کرد که آن را به محضر علی بن موسی الرضا (علیه السلام) ببرد، پس به خراسان سفر نمود و قصیده را در محضر امام رضا (علیه السلام) قرائت نمود امام رضا (علیه السلام) به او فرمود: از این قصیده کسی را با خبر مکن و چون تو را امر کردم بخوان. دعبل که خود از شاعران و مداحان اهل بیت (علیهم السلام) بود در بین مردم و سران شهرت ویژه ای داشت و هنگامی که خبر رسیدن دعبل به مأمون رسید او را به سوی خویش فراخواند و از قصیده «مدارس آیات» سراغ گرفت. اما دعبل از اطلاع داشتن به آن انکار نمود، اما مأمون به خادم خویش فرمان داد که حضرت رضا (علیه السلام) را فراخواند چون حضرت تشریف آوردند. مأمون به عنوان گلایه به حضرت گفت از دعبل تقاضای خواندن قصیده مدارس آیات کردم اما او انکار کرد. در اینجا امام رضا (علیه السلام) به دعبل می فرمایند: ای دعبل بخوان آن قصیده را. پس دعبل شروع به خواندن قصیده نمود و پس از پایان قصیده مأمون بسیار تحسین نمود و جوایزی به او داد. آنچه که در تاریخ نقل است اینکه پس از پایان قصیده امام رضا (علیه السلام) ده هزار درهم به دعبل هدیه نمودند. اما دعبل که منتظر چیز دیگری بود به امام عرض کرد برای هدیه من یک پیراهن و بُرده از پیراهنی که به بدن شما برخورد داشته است به من عطا بنمایید تا هنگام مرگ و پس از آن بعنوان کفن خویش استفاده نمایم. آنچه در تاریخ آمده اینست که ذکاوت دعبل این بود که عرض کرد پیراهنی به من هدیه نمایید که با بدن شما تماس مستقیم داشته باشد که چنین پیراهنی برکت ویژه ای داراست. 
امام به ایشان پیراهنی بخشیدند و تمام سکه هایی که به نام حضرت رضا (علیه السلام)ضرب شده و به درهم رضویه مشهور بود را نیز به وی هدیه نمودند.
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت در کلام ره بر:
اهمیت و جایگاه این قصیده در ادبیات مکتب شیعه به قدری ست که حضرت آیت الله خامنه ای با اشاره به آن در دیدار جمعی از مداحان اهل بیت(علیهم السلام) چنین از محتوای سیاسی و موثر این قصیده تعریف می کنند:
قصیده‌ی «مدارس آیات» آن قصیده‌ای [است] که حضرت [رضا (سلام‌الله‌علیه)] تشویق کردند و به او کسوه دادند و صله دادند. این قصیده‌ای است که اصلاً بساط بنی‌عبّاس را، فلسفه‌ی وجودی بنی‌عبّاس را زیر سؤال میبرد و آنها را محکوم میکند؛یعنی سیاسی محض است؛ فقط این نیست که یک روضه‌خوانی محض و مرثیه‌خوانی محض باشد؛ نه، مرثیه‌خوانی لازم استاما همان کاری که در کنار مرثیه‌خوانی انجام میگرفته، مورد توجّه ائمّه (علیهم‌السّلام) استدیدار مداحان اهل‌بیت علیهم‌السلام۱۳۹۵/۰۱/۱۱
 
 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت محتوای قصیده: 
این قصیده بدلیل اینکه در حضور امام رضا (علیه السلام) خوانده شده است از ویژگی بارزتری برخوردار است و آن تأیید محتوای آن توسط ولی مطلق است.
اختلافاتی در نقل ابیات این قصیده و شمار آن یافت می‌شود به عنوان مثال براساس نقل کتاب کشف الغمة۱۲۰ بیت و در بعضی نقل ها کمتر ذکر شده. در زیر به بخشهائی از آن می پردازیم: 
مدارس آیات خلت من تلاوة 
و منزل وحی مقفر العرصات 
لآل رسول الله بالخیف من منی 
و بالرکن و التعریف و الجمرات
مدارس آیات الهی از تلاوت خالی شده است و محل وحی به بیابانی خالی تبدیل شده است. و آل رسول الله از خیف و منی و رکن و جمرات بیرون رفتند و این مکان از آل پیامبر خالی است. 
دیار عفاها جور کل منابذ
و لم تعف للأیام و السنوات
قفا نسأل الدار التی خف أهلها
متی عهدها بالصوم و الصلوات 
دیاری که جور و ستم دشمن آن را از وجود امامان معصوم پاک کرده است و گذشت روزها و سالها نقشی در آن نداشته اند. 
بایستید تا از خانه ای که اهل آن از آنجا رفته اند سؤال کنیم که چه زمانی بود روزگاری که دراین خانه نماز و روزه بر پا می شد. 
و أین الالی شطت بهم غربة النوی 
أفانین فی الآفاق مفترقات 
هم أهل میراث النبی إذا إعتزوا 
و هم خیر سادات و خیر حماة 
کجا هستند آنهایی که دوری غربت آن ها را پراکنده کرد و مانند شاخه های درختان در زمین پراکنده گشتند. آنها (اهل بیت) میراث پیامبر بودند در نسب خویش و بهتر و برتر حامیان دین او بودند. 
أفاطم لو خلت الحسین مجدلا
وقد مات عطشانا بشط فرات
إذا للطمت الخد فاطم عنده
وأجریت دمع العین فی الوجنات
أفاطم قومی یا بنت الخیر فاندبی
نجوم سماوات بأرض فلات
ای فاطمه! اگر به خاطر می‌آوردی که روزی حسین تو در کنار شط جاری فرات لب تشنه جان خواهد داد بی‌دریغ بر چهره می‌کوفتی و سیل اشک از دیده جاری می‌کردی!
فاطمه!‌ای گرامی دخت بهترین مخلوقات! برخیز و مویه کن! مویه کن بر اختران سوخته آسمان نبوت و امامت که (چندان به خاک تیره فرو ریختند سرد که گفتی دیگر زمین همیشه شبی بی‌ستاره ماند).
قبور بکوفان و أخری بطیبة
و أخری بفخ نالها صلواتی 
و قبر بأرض الجوزجان محله 
و قبر بباخمرا لدی الغربات 
و قبر ببغداد لنفس زکیة 
تضمنها الرحمن فی الغرفات 
قبرهایی در کوفه و مدینه منوره و قبری در کربلا که درود و سلام من برایشان باشد. 
قبری در جوزجان (اشاره به قبر عیسی بن زید بن علی) و قبری در باخمرا( قبر ابراهیم بن عبدالله بن الحسن بن علی) و قبری در بغداد (قبر امام موسی کاظم) که متعلق به نفس پاکی می باشد که خداوند آن را در خانه های رحمت در بهشت قرار دهد. 
قصیده دعبل که به اینجا رسید امام رضا (علیه السلام) فرمود:آیا می‌خواهی در این جا دو بیت به قصیده تو بیفزایم تا شعر تو در بیان مصایب و غربت و پراکندگی ما اهل بیت کامل گردد؟، دعبل عرض کرد بفرمایید ای پسر رسول خدا. 
امام (علیه السلام) فرمود:
و قبر بطوس یا لها من مصیبة 
ألحت علی الأحشاء بالزفرات 
الی الحشر حتی یبعث الله قائما 
یفرج عنا الهم و الکربات 
و قبری هم در طوس است که چه مصیبت بزرگی است که اعماق وجود انسان را می سوزاند. این قبرها همچنان بر قرارند تا اینکه خداوند قائم آل محمد (صلی الله علیه و آله) را ظاهر سازد، همان کسی که حزن و اندوه را از ما محو می کند. 
دعبل عرض کرد: این قبری که در طوس است از کیست؟ 
امام فرمود: آن قبر من است. 
فأما الممضات التی لست بالغا 
مبالغها منی بکنه صفات 
نفوس لدی النهرین من أرض کربلا 
معرسهم فیها بشط فرات 
اما مصائبی که من قادر نیستم آنها را ذکر کنم و وصفی از آن ذکر کنم بر افرادی نازل شدکه کنه آنها را نمی توان شناخت. افرادی که کنار فرات در کربلا فرود آمدند و کشته شدند...
فلولا الذی أرجوه فی الیوم أو غد 
تقطع قلبی إثرهم حسرات 
خروج إمام لا محالة خارج 
یقوم علی اسم الله و البرکات
پس اگر نبود آن کسی که من آرزو ظهورش را در امروز یا فردا دارم بواسطه این مصائب قلب من از شدت حسرت و حزن متلاشی می شد. اما ظهور امام مهدی (علیه السلام) یقینا تحقق می یابد که بر پا می خیزد و برکاتی را آشکار می کند. 
فیا نفس طیبی ثم یا نفس أبشری 
فغیر بعید کل ما هو آت 
فإنی من الرحمن أرجو بحبهم 
حیاة لدی الفردوس غیر تبات 
پس ای نفس خوش باش و بشارت بده که وقت برای آن کس که خواهد آمد دیر نیست. و من از خداوند دوستی ایشان را می خواهم و سپس زندگی و حیاتی در فردوس نعیم که هیچ قطع و کاستی در آن راه ندارد. 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت سرانجام دل پذیر: 
ذکر کردیم که دعبل به خاطر اشعاری که در وصف امام معصوم و مظلومیت ایشان می سرود و در جامعه قرائت می نمود حرکت فرهنگی خاص و ویژه ای را در بلاد اسلامی در پی داشت و خلفای عباسی همواره در پی از بین بردن وی بودند. همانطور که خود می گفت من پنجاه سال است چوبه اعدامم را بردوشم حمل می کنم با این حال دعبل عمر وطلانی را سپری نمود و در سال 246هـ.ق در سفرش به اهواز به شهادت رسید و قبر ایشان امروز در شوش در استان خوزستان می باشد. و دیوان اشعار او با همکاری دکتر محمد یوسف نجم و دکتر عبدالکریم اشتر جمع گردید و به چاپ رسید.
 

 
صوت ابیاتی از قصیده«مدارس آیات»
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت پایان سخن: 
در پایان می توان گفت شعر شیعی دعبل و عصر زندگی او دارای امتیازاتی است که به طور خلاصه می توان چنین نام برد: 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت دوران شعری دعبل همزمان با ولایتعهدی امام رضا (علیه السلام) است و آزادی بهتری از لحاظ اندیشه وجود داشت. 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت قصیده مدارس آیات در حضور خلیفه عباسی و اطرافیان او همچون فضل بن سهل خوانده شده است. 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت این قصیده در حضور امام رضا (علیه السلام) خوانده شد و مورد تأیید ایشان واقع گردید. در نتیجه محتوای آن از صحت عقیدتی و تاریخی برخوردار است. 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت قرائت قصیده ای در مجلس مأمون و در حضور امام رضا (علیه السلام) بازتاب وسیعی در بلاد اسلامی پیدا می کند، چنانچه اهالی قم از آن مطلع بودند.
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت حوادث و وقایع پس از سرودن قصیده «مدارس آیات» از جمله اعطای جامه امام رضا (علیه السلام) به دعبل و داستان رهزنان و شفای دختر و جاریه دعبل بازتاب دلنشینی برای شیعیان محسوب می شود. 
قصیده«مدارس آیات»دعبل خزاعی میراث مرثیه سیاسی+صوت دفاع از اهل بیت در زبان شعری، جاودانگی خاصی در اذهان مردم می گذارد.
   
  

اخبار مرتبط:

           

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
آخرین اخبار|پربیننده ها
  پشت صحنه «دوخط روضه»  
  فیلم | «حامد صافی» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | امام حسین درباره مادر حر چه گفت؟  
  فیلم | «محمد علی افشین نیا» مهمان دو خط روضه  
  «ترک گناه» شرط معیت با ولی خدا است
  زائران اربعین امسال به حمایت بیشتری نیاز دارند
  چرا خداوند ما را با امتحان‌های سخت می‌آزماید؟
  حفظ تشیع در گرو محفوظ ماندن جایگاه مراجع تقلید است
  فیلم | شعری که امام زمان آن را کامل کرد  
  فیلم | «زهرا آراسته نیا» مهمان دو خط روضه  
  مراسم شام غریبان در هیئت صاحب‌العصر اراک  
  فیلم | نظر امام رضا درباره سینه زنی چیست؟  
  فیلم | «مرتضی حیدری آل کثیر» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل دهم  
  رجز | ما مسلمانیم اما، ما مسلمان نجف  
  شب دهم عزای سیدالشهدا در هیئت صاحب‌العصر  
  فیلم | حضور حضرت زهرا در یکی از روضه های تهران  
  فیلم | «مرتضی حیدری آل کثیر» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل نهم  
  فیلم | نام چه کسی در برگه امام حسین بود؟  
  فیلم | «ابراهیم سنایی» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل هشتم  
  مراسم عزاداری شب تاسوعا در هیئت روضه الزهرا
  فیلم | این کار را یک بار امتحان کن  
  فیلم | «علی حاتمی» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل هفتم  
  خیمه عزای هیئت صاحب العصر اراک در نهمین شب محرم  
  مستند دعوتی در جشنواره مستند اکران شد
  فیلم | وقتی امام حسین به یارانش پیشنهاد فرار داد!  
  هیئت صاحب العصر اراک دهه اول محرم (1440)شب هشتم
  فیلم | «علی زارعی رضایی» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل ششم  
  پادکست| اعتقاد به قدرت اسلام
  مستند "دعوتی" در جشنواره تلویزیونی شبکه مستند پخش می‌شود
  "لحظه‌ها را دریاب" روی آنتن شبکه سه
  اسلام انحرافی با قرآن منهای اهل بیت مشکلی ندارد
  مراسم شب هشتم محرم در هیئت یا فاطمه الزهرا بابل
  تقدیر دختر امام موسی صدر از دکتر میثم مطیعی+تصاویر
  همخوانی "کودکان حسینی" الگویی برای پیوند نونهالان با هنر دینی+فیلم  
  هشتمین شب عزای سیدالشهدا در هیئت روضه‌الزهرا  
  دومین مسابقه طراحی معماری موکب
  کودکان مقاومت در لبنان چگونه عزاداری می‌کنند؟+تصاویر  
  فرار از پنجره دژبانی برای شرکت در هیئت
  فیلم | مگر شما برای امام حسین چه خرجی کردید؟  
  فیلم | «مرتضی حیدری آل کثیر» مهمان دو خط روضه  
  مداحان سنی از حب سیدالشهدا می‌گویند/حسین آبروی اسلام است
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل پنجم  
  هیئت، مبارزه، اقتصاد
  فیلم | حسین مرا شیعه کرد  
  هیئت صاحب العصر اراک دهه اول محرم (1440)شب هفتم
  فیلم | «مرتضی حیدری آل کثیر» مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل چهارم  
  متفاوت‌ترین شب عزاداری محرم در هیئت روضه‌الزهرا
  موکب‌ها پایگاهی مردمی برای خادمی اهل بیت
  فیلم | به جای خدا برنامه نده  
  مداحی تصویری | رفیق هیئتی من گوش بده  
  فیلم | چرا هرکسی حال قله رفتن ندارد؟  
  فیلم | «وحید کیانی» مهمان دو خط روضه  
  عاشورا شب قدر دوم اهل ولایت است
  فیلم | پیش زمینه متفاوت حاج مهدی رسولی در محرم 97
  استقبال از پیاده روی اربعین حسینی با وجود گرانی ارز
  فرهنگ هیئتی و مدیریت شبکه ای؛ راه حل مشکلات مدیریتی
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل سوم  
  فیلم | «علی زارعی رضایی » مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل دوم  
  جریان شناسی جبهه باطل در زیارت عاشورا
  روایت رهبر انقلاب از ماجرای نذر شعر و زنده ماندن دکتر الهی قمشه ای
  منظومه«نغمه حسینی»؛شعری که مترجم قرآن برای نذر شفای فرزندش سرود
  مراسم عزاداری شب ششم محرم درهیئت روضه الزهرا  
  عزاداری شب ششم محرم در هیئت صاحب العصر اراک  
  نامه‌ حجت‌الاسلام قرائتی به ذاکران حسینی/ نماز ظهر عاشورا را باشکوه بپا دارید
  مجموعه تصاویر هیئت روضه‌الزهرا در محرم 1440 هجری قمری  
  رسالت های سیاسی و کارکردهای اجتماعی هیئت و هیئتی ها
  فیلم | «علی زارعی رضایی » مهمان دو خط روضه  
  فیلم | حرف های او شنیدنی است... | فصل اول  
  فیلم | «حامد صافی» مهمان دو خط روضه  
  هیئت صاحب العصر اراک در شب پنجم محرم
  از حماسه حسینی تا انقلاب خمینی
  فیلم | «زهرا آراسته نیا» مهمان دو خط روضه  
  مراسم عزاداری شب پنجم محرم درهیئت روضه الزهرا  
 
 
 
::  صفحه اصلی ::  تماس با ما ::  پیوندها ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نسخه تلکس
© روضه نیوز 1390
info@rozenews.com
پشتیبانی توسط: خبرافزار