تلکس روضه نيوز: بيت‌كوين از مصاديق بارز اكل مال به باطل است
یکشنبه، 19 اسفند 1397 - 14:16     کد خبر: 18768

آيت‌الله فاضل لنكراني امروز در همايش «بيت‌كوين از نظر فقه» بيت‌كوين را مصداق اكل مال به باطل دانست؛ در حالي است كه برخي شاگردان وي در مخالفت با اين نظر بيان كردند كه آينده اقتصاد دنيا بدون بيت‌كوين ممكن نيست.

 به گزارش روضه نيوز به نقل از ايكنا؛ مركز فقهي ائمه اطهار (ع)  ۱۸ اسفندماه، معركه آراء ميان استاد و شاگردان بر سر احكام فقهي بيت‌كوين يا همان پول ديجيتال بود؛ مجادله علمي جذاب كه استاد، يعني آيت‌الله محمدجواد فاضل لنكراني معتقد بود بيت كوين، ماهيت پول و مال ندارد و برخي شاگردان نظري مخالف داشتند.
رئيس مركز فقهي ائمه اطهار (ع) در نشست علمي «بيت‌كوين از منظر فقه» بيان كرد: اين بحث مطرح است كه بيت‌كوين را پول و يا مال بدانيم كه البته معروف به عنوان پول مي‌دانند.
وي با بيان اينكه پول جاي يك طرف معامله اعم از بيع و يا غير بيع به عنوان كالا مي‌نشيند، تصريح كرد: آيا اين پول مي‌تواند بدون پشتوانه باشد؟ در قديم پشتوانه پول را اسلحه و طلا مي‌دانستند، ولي امروز اعتباري كه يك دولت قرار مي‌دهد پشتوانه يك پول خواهد بود؛ بايد بر روي اين مسئله تحقيق كنيم كه آيا اساساً پول بدون پشتوانه مي‌تواند وجود داشته باشد؟ بطلان اين مسئله روشن است؛ در گذشته دو طرف معامله كالا بود، ولي امروز پول ديجيتالي جاي آن نشسته و حتماً بايد پشتوانه داشته باشد.
وي افزود: در بيت‌كوين، كسي در فضاي مجازي چيزي را اعتبار به پول كرده و براساس آن معاملات شكل گرفته، ولي فاقد پشتوانه از سوي دولت است؛ پول، اعتبار جميع‌العقلاء مانند ارزش ذاتي طلا را لازم دارد؛ البته گاهي چند دولت و يا دو دولت اعتباري را بين خودشان مي‌گذارند، در اين صورت ايرادي ندارد، ولي همين دولت‌ها پشتوانه آن هستند.

رئيس مركز فقهي ائمه اطهار (ع) بيان كرد: يكي از مشكلات بيت كوين اين است كه رد به مالك اصلي آن هيچ ضمانتي ندارد؛ الان ۲۰۰ ميليارد دلار ارزش معاملاتي بيت كوين است و اگر آن را خارج كنند، در برابر آن چه مال داراي ارزشي براي خريداران وجود دارد؟.
وي با اشاره به مسئله غرر (خطر و يا جهالت) اظهار كرد: در بيت كوين، خطر و غرر حين معامله وجود دارد؛ زيرا اگر فردي ده ميليون دلار بدهد، در عوض آن هيچ چيزي نمي‌گيرد؛ اساساً معاوضه صورت نگرفته است، زيرا گرفتن كد در فضاي مجازي از سوي بيت كوين مانند گرفتن ده هزار و هزار نقطه است. حتي افزايش قيمت اين نقطه‌ها هم تغييري در اصل بحث ايجاد نمي‌كند؛ زيرا معامله وقتي صورت مي‌گيرد كه طرفين معامله چيزي نصيب آنان شود؛ يعني عوض و معوضي بايد در معامله باشد.
آيت‌الله فاضل لنكراني با بيان اينكه بيت كوين نه مال است و نه پول، گفت: اسم آن را بي دليل پول گذاشته‌اند در حالي كه حباب ارزي است و در يك لحظه ممكن است همه آن از بين برود؛ بنابراين بيت كوين از مصاديق بارز اكل مال به باطل است؛ مانند قمار كه ادله اصلي بطلان آن اكل مال به باطل است و بازنده پول داده، ولي چيزي گير او نيامده است؛ لذا بيت كوين پشتوانه ندارد و صدق معامله هم در آن مشكوك و قطعي‌العدم است و مسئله غرر و اكل مال به باطل در آن وجود دارد.
وي ادامه داد: در كلمات كساني كه در زمينه بيت كوين كار كرده‌اند اين مسئله وجود دارد كه مقداري پول را براي سازمان‌هاي امنيتي از همين طريق به دست مي‌آورند؛ بيت كوين تباني بر ماليت است؛ لذا ماليت عندالعقلاء با ملاكات فقهي ندارد، لذا نبايد بگوييم كه عرف، به آن پول و مال مي‌گويد و ما هم بايد مال و يا پول بر آن جاري كنيم؛ البته عرف دقيق هم نه آن را مال و نه پول مي‌داند.
رئيس مركز فقهي ائمه اطهار (ع) با بيان اينكه گاهي يك عناوين ثانويه از قبيل پولشويي وجود دارد كه از اين طريق (بيت كوين) پولشويي به آساني قابل انجام است، تأكيد كرد: به قاچاق و فرار مالياتي و چيزي كه مبدأ و مقصد آن معين نباشد پولشويي گفته مي‌شود؛ همچنين از اشكالات ديگر اين است كه در خود آمريكا هم بيت كوين را قبول ندارند، بلكه سرمايه جهان سوم را با اين عنوان جذب مي‌كنند؛ الان بيت كوين، صدهزار كاربر در ايران دارد و اگر تبديل به يك ميليون نفر شد. ميليارد‌ها دلار سرمايه كشور به بيرون خواهد رفت، ولي چه تضميني براي دريافت آن وجود دارد؛ اصلاً ضوابط عقلائي مانند خيارات ندارد؛ مثلاً اگر كسي پولي داد كه بيت كوين بخرد، ولي پشيمان شد چه چيزي را به عنوان معوض مي‌تواند بگيرد.
در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمين حق‌جو، از شاگردان آيت‌الله فاضل و از محققان مركز فقهي ائمه اطهار (ع) با اشاره به بحث خريد و فروش و ايجاد ارز‌هاي ديجيتال، گفت: در بحث فقهي، در شروط عوضه، اينكه لزوماً اين‌ها بايد پول باشند وجود ندارند؛ لذا اينكه بگوييم هر چيزي در معامله بايد صرفاً يك طرف آن، پول باشد موضوعيت ندارد.
وي افزود: لزوماً اين گونه نيست كه چون اين‌ها پول هستند در دنيا مورد معامله قرار مي‌گيرند، بلكه بيشترين مورد استفاده از آن‌ها بحث سرمايه‌گذاري است. مردم با بيت كوين به عنوان پول رفتار نمي‌كنند.
حق‌جو با بيان اينكه اين نوع ارز‌ها برخلاف ديدگاه آيت‌الله فاضل، اعتبار هستند و نه پول، تصريح كرد: امام مي‌فرمودند كه ماليت چيزي به اين است كه يا مال ذاتاً داراي منافع خاص هست. البته بنده ذاتي بودن مال را قبول ندارم. همچنين مالي كه ذاتاً ارزش ندارد و اعتباري است ماليت دارد. همچنين مرحوم آيت‌الله فاضل ماليت شرعي و عرفي را مدنظر قرار داده و اين دو را مصداق ماليت مي‌دانند. مرحوم خوئي نيز ماليت را شرط نمي‌داند و ملكيت را در عوضين كافي مي‌داند.

اين محقق و پژوهشگر تصريح كرد: اينكه در دنياي كنوني تأكيد زيادي بر پول داريم كار درستي نيست؛ زيرا پول پشتوانه شرعي ندارد بلكه مقوله‌اي اعتباري است؛ بايد روي عناويني يحث كنيم كه پشتوانه شرعي دارد كه همان ماليت است. استاد بزرگوار فرموده‌اند كه اين‎‌ها پول هستند و بايد داراي پشتوانه باشند، زيرا در عرصه بين‌الملل با عنوان پول مورد استفاده هستند. بنده در بررسي كه در اين مورد در بحث دسترسي داشتم به اين نتيجه رسيدم كه پول‌هايي منطقه‌اي داريم كه صرفاً در همان محدوده قابليت معامله دارد و در جاي ديگر كاربردي ندارد.

 

 


برگشت به تلکس خبرها